Hans van Wijk

Hans van Wijk is van oorsprong een werktuigbouwkundig ingenieur maar al jaren werkzaam op het terrein van industriele automatisering en mechatronica. De laatste jaren werkzaam als Business Development manager bij een grote systeem integrator. Daar kijkt hij zowel naar de ontwikkelingen binnen de diverse marktsegmenten maar ook naar nieuwe technologieen die toegepast kunnen gaan worden. Hij verzorgt regelmatig presentaties en gastcolleges over diverse onderwerpen en zijn er een groot aantal artikelen van zijn hand gepubliceerd. Hij is alweer enige jaren de vice-voorzitter van de FEDA, de branchevereniging voor aandrijftechniek en automatiseren.

Energiebesparing is (weer) 'hot' en dat was het in de jaren zeventig van de vorige eeuw natuurlijk ook al. Sommigen herinneren zich ongetwijfeld de autoloze zondagen van 1973. Dat we inmiddels meer dan 1,60 euro voor een litertje benzine betalen had niemand toen overigens voor mogelijk gehouden. Ook niet dat een vat olie meer dan 140 dollar zou gaan kosten en dat je nu voor een kubieke meter water als particulier al zo’n anderhalve euro betaalt. In de jaren zeventig was dat omgerekend ongeveer 30 eurocent! Kortom, alleen al economisch gezien loont het al vrij snel om eens wat kritischer naar het energie- en watergebruik te kijken. Dat deden we in de jaren zeventig en de jaren daarna natuurlijk ook, want ook toen bestonden er al energiemeetsystemen. Zij het nog niet geautomatiseerd en nog lang niet zo veelzijdig en snel als de systemen die tegenwoordig op de markt zijn. Maar het principe blijft hetzelfde. Belangrijk is dat bedrijven, voordat ze überhaupt kúnnen gaan denken over besparen, eerst hun actuele energie-infrastructuur goed in kaart moeten brengen. Vaak wordt alleen gekeken naar wat er op papier staat, maar in vrijwel elke fabriek en organisatie worden installaties gewijzigd of weggehaald en worden extra apparaten geïnstalleerd, zonder dat dit ergens wordt vastgelegd. In de praktijk constateren we, ook op andere vlakken trouwens, dat wat er in de praktijk aanwezig is, vrijwel nooit hetzelfde is als wat er op papier staat.

Pas als vervolgens alles na een minutieuze inventarisatie keurig in kaart gebracht, kun je gaan monitoren en meten. Dit overigens niet alleen op het gebied van stroomverbruik (elektra). Ook zul je het verbruik van stoom, gas, water (koel- en afvalwater) moeten meten en analyseren. Daarmee is geld te verdienen. Heel veel geld zelfs! Alleen al door monitoring zijn directe besparingen op energiegebruik van drie tot tien procent te realiseren. Daarnaast is er nog meer rendementsvoordeel te bereiken door bijvoorbeeld het energiegebruik per product of batch te meten. Door benchmarking kun je dan nauwgezet analyseren in welke situatie je het minste energie verbruikt en dit weer gebruiken voor optimalisatie van andere processen.

Energie meten wordt steeds makkelijker en door de stijgende prijzen en heffingen ook steeds lucratiever. Water is ten opzichte van 30 jaar terug honderden procenten duurder geworden, niet alleen door stijging van de prijs van het water zelf, maar ook door een sterke toename van de aan het verbruik gekoppelde waterheffingen voor de afvoer en verontreiniging. Straks op de Industriële Week zal er dan ook een seminar over waterbeheer worden gehouden, wat al aangeeft hoe actueel energie- en waterbeheer geworden zijn. Maar ook in het kader van maatschappelijk verantwoord ondernemen is energie- en waterbesparing belangrijk. Als ‘groen’ bedrijf ben je tegenwoordig populairder en doen mensen sneller zaken met je. Ook zou het daardoor makkelijker kunnen zijn om aan gespecialiseerd personeel te komen, omdat het imago van het bedrijf in de markt is verbeterd.

Veel bedrijven beginnen in te zien dat het nemen van energiebesparende maatregelen een grote maatschappelijke verantwoordelijkheid is. Lees Al Gores boek 'An Inconvenient Truth' maar (of kijk naar de film) en u zult onmiddellijk aarzelen om de verwarming een graadje hoger te zetten en voor elk boodschapje in uw auto te springen. Of alles zo uitkomt, is uiteraard de vraag, maar ook onze bekende meteoroloog Reinier van den Berg is ervan overtuigd dat poolkappen en gletsjers veel en veel sneller smelten dan we een paar jaar terug hadden becijferd. Grote leveranciers zoals Siemens hebben dan ook al aangekondigd hun ontwikkelingsfocus bij elektrische aandrijvingen vooral op energiereductie te richten. Vooral bij elektromotoren kan dat lucratief zijn, want die nemen maar liefst 75 procent van het industriële energiegebruik voor hun rekening. Maar ook het verbruik van 'oude' elektromotoren kunnen we terugdringen, door bijvoorbeeld toepassing van hulpmiddelen om de cos φ te verbeteren, en door het gebruik van intelligente frequentieregelingen. Daarnaast zijn de technieken op het gebied van monitoring en analyse ten opzichte van de jaren zeventig ongelooflijk verbeterd. Je hebt nu draadloze elektriciteitsmeters die hun meetwaarden via Zigbee doorgeven naar een opnemer die je in een netwerk hangt of aan internet koppelt, of uitrust met een gsm-unit, waarmee de gegevens altijd en overal zijn op te vragen. Er is ook intelligente analysesoftware waarmee afwijkingen snel aan het licht komen zodat stap voor stap optimalisaties uitgevoerd kunnen worden. Voor systeemintegratoren worden energiebesparing en vooral energiemanagement steeds belangrijkere aandachtsgebieden. Ook systeemintegratoren zien in dat met besparen geld is te verdienen. Als ú dat nu ook maar inziet, zal het met de aarde en haar bewoners wellicht nog eens goed komen. Want als we niet snel iets doen, zullen volgens sommige klimaatdeskundigen over enkele decennia grote delen van Europa en de rest van de wereld onder water staan. Waar of niet, ik denk niet dat we het ons kunnen veroorloven die signalen te negeren. Breng uw water- en energiegebruik dus in kaart en zorg ervoor dat u dit minimaliseert. Het is mogelijk en levert op meerdere fronten winst op. Voor u, maar ook voor de rest van de wereld!