Hans van Wijk

Hans van Wijk is van oorsprong een werktuigbouwkundig ingenieur maar al jaren werkzaam op het terrein van industriele automatisering en mechatronica. De laatste jaren werkzaam als Business Development manager bij een grote systeem integrator. Daar kijkt hij zowel naar de ontwikkelingen binnen de diverse marktsegmenten maar ook naar nieuwe technologieen die toegepast kunnen gaan worden. Hij verzorgt regelmatig presentaties en gastcolleges over diverse onderwerpen en zijn er een groot aantal artikelen van zijn hand gepubliceerd. Hij is alweer enige jaren de vice-voorzitter van de FEDA, de branchevereniging voor aandrijftechniek en automatiseren.

Het onderwerp snijden we geregeld aan in de markt en wat me opvalt is dat er heel wisselend op wordt gereageerd. Ik heb het natuurlijk over standaardisatie. Veel bedrijven zijn daar al aardig mee bezig, maar er zijn nog heel veel bedrijven die onmiddellijk achteruitdeinzen als je de term laat vallen. ‘Nee dat doen we niet, want wij willen merkonafhankelijk blijven,’ is dan één van de mogelijke reacties. Bedrijven die dit zeggen, hebben het niet goed begrepen. Want standaardisatie heeft helemaal niets met merk- of leveranciersafhankelijkheid te maken. Tenzij je als gebruiker standaardiseert op een merk of type dat maar door één bedrijf geleverd wordt. Maar waarom zou je zoiets doen? Nee, met standaardisatie doelen we op het vastleggen van een aanpak, een basisontwerpstramien, een basis-userinterface, een basisinstallatielay-out, basiskleuren, basisafmetingen, basisspecificaties, et cetera. Daar moet je in een heel vroeg stadium mee beginnen en er vooral heel goed over nadenken en met experts over brainstormen. Want liggen die standaarden eenmaal vast, dan is het niet de bedoeling dat je die de week erop alweer moet veranderen, want dan schiet je je doel voorbij.
Waarom is het zo belangrijk en nuttig om standaarden te definiëren? Welnu, dat doe je om geld te besparen, om fouten te voorkomen, om onderhoudskosten te verlagen en de efficiency te verhogen. Kan dat dan allemaal door dingen vast te leggen?
Ja dat kan, maar niet iedereen gelooft dit. Veel mensen zijn namelijk van mening dat je door te werken met standaarden niet meer vrij en flexibel bent in je keuzes. In zekere zin klopt dat, maar in productie-omgevingen moet je geen maximale keuzevrijheid wíllen nastreven.
Neem de ontwikkeling van software. Stel, je gaat elke keer met een ander softwarebedrijf in zee en hebt nooit vastgelegd hoe die software opgebouwd moet zijn en hoe de documentatie eruit moet zien. Als er dan opeens iets ernstigs gebeurt en dit blijkt in de software te zitten, dan zal iemand in al die verschillende softwareprogramma’s moeten duiken. Is dat echter een chaos, omdat al die programma’s anders zijn opgebouwd, dan is het maar de vraag of het probleem überhaupt gevonden wordt, laat staan opgelost. Standaardisatie kan in zo’n situatie het grote verschil uitmaken. En dit betekent dus niet dat je alles door één softwarebedrijf moet laten doen. Nee, je kunt best een paar verschillende ontwikkelaars aan het werk zetten, als ze zich maar allemaal aan een aantal duidelijke uitgangspunten houden, zodat de manier van softwareopbouw en -documentatie hetzelfde is. Maar dat geldt ook voor andere zaken. De manier waarop besturingskasten ingedeeld worden bijvoorbeeld. De één zet de PLC linksonder, de ander rechtsonder. Laat je dat dus aan de leveranciers over, dan zien die kasten er allemaal net even anders uit. Schroeft iemand zo’n ding open, waar zit de PLC dan? Leg daarom vast dat bepaalde componenten in alle besturingskasten altijd op dezelfde plek zitten. Leg ook kleurcodes vast voor signaalkabels, voedingskabels, meetkabels en datakabels. Dat is ook voor onderhoudsmonteurs veel gemakkelijker. Het werkt sneller en het bespaart tijd en dus geld, terwijl de kans op fouten wordt verkleind.
Standaarden kun je natuurlijk zelf ontwikkelen en voor sommige zaken zul je dit ook moeten, maar kijk ook eens naar wat er al is. S88 bijvoorbeeld, dat is een internationale standaard die modellen en termen bevat waarmee het productieproces logisch wordt ingedeeld en waarin de aansturing van het machinepark wordt beschreven. We zien deze standaard gestaag in populariteit stijgen. Maar veel zal men nog zelf moeten invullen. Een hele belangrijke is bijvoorbeeld de indeling van SCADA-schermen. Sommige bedrijven sturen bij de aanvraag van een offerte voor een nieuw SCADA-systeem al een sjabloon mee waarin duidelijk staat hoe het scherm ingedeeld moet worden. Als je er goed over nadenkt, is dit natuurlijk meer dan logisch. Je vraagt af waarom er bedrijven zijn die dit aan de leverancier overlaten. Heb je die standaard al opgesteld, dan is het niet alleen voor de leverancier veel duidelijker wat ie moet doen, ook zul je zien dat de implementatie van het nieuwe systeem veel gemakkelijker en sneller gaat. De schermen zien er immers al meteen vertrouwd uit. Bovendien: als je zaken hebt beschreven, is het ook veel gemakkelijker om offertes onderling te vergelijken. Sterker nog, zelfs een offerteaanvraag kun je standaardiseren. In de Verenigde Staten heeft de CSIA een document opgesteld met de intrigerende titel ‘How to choose a system-integrator?’ Dat document kunt u via een e-mailtje bij mij opvragen: hvwijk@actemium.nl. Door slim te standaardiseren, kunnen grote bedrijven op jaarbasis miljoenen verdienen. Hoe hoog zal dit bedrag in uw bedrijf zijn? Vast hoger dan u denkt. Daar ben ik van overtuigd.