Hans van Wijk

Hans van Wijk is van oorsprong een werktuigbouwkundig ingenieur maar al jaren werkzaam op het terrein van industriele automatisering en mechatronica. De laatste jaren werkzaam als Business Development manager bij een grote systeem integrator. Daar kijkt hij zowel naar de ontwikkelingen binnen de diverse marktsegmenten maar ook naar nieuwe technologieen die toegepast kunnen gaan worden. Hij verzorgt regelmatig presentaties en gastcolleges over diverse onderwerpen en zijn er een groot aantal artikelen van zijn hand gepubliceerd. Hij is alweer enige jaren de vice-voorzitter van de FEDA, de branchevereniging voor aandrijftechniek en automatiseren.

Ontwikkelingen kunnen hard gaan. Zeker als we het over draadloze oplossingen hebben. Want zo schoorvoetend als sommige industrietakken deze technologie omarmen, zo enthousiast komen er nieuwe producten op de markt. Zo stuitte ik tijdens de Vakbeurs Elektrotechniek op de draadloze schakelaars van ENOcean. Intrigerende dingen, want ze hebben namelijk geen batterij, terwijl ze het schakelsignaal toch draadloos doorgeven. Hoe kan dat? De hiervoor benodigde elektrische spanning wordt slim opgewekt door middel van een piëzo-elementje. Drukt iemand op de knop, dan wordt er een hoge spanning geproduceerd die voldoende energie bevat om het ingebouwde zendertje te activeren. Briljant natuurlijk, want daarmee kunnen noodstops, deurbedieningen, lichtschakelaars, alarmknoppen et cetera overal heel eenvoudig geplaatst worden en hoeft men zich niet te bekommeren om ‘battery life’. En het gaat maar door, want een week later liep ik op de Energiebeurs en ook daar was het draadloos wat de klok sloeg. Handig was een apparaatje dat Plugwise heet. Plugwise is een Nederlandse uitvinding en is een draadloos energiemonitoring- en managementsysteem, waarmee particulieren en ondernemingen nauwkeurig inzicht krijgen in hun energieverbruik en de (mogelijke) besparingen. De Plugwise wordt eenvoudig tussen stopcontact en stekker van een elektrisch apparaat geplaatst. Iedere stekkerplug meet het energieverbruik en stuurt de gegevens draadloos via Zigbee 2.4 GHz naar een bijbehorende usb-stick die in de computer is gestoken. Daarop kunnen vele pluggen worden ‘aangesloten’ en het mooie van Zigbee is dat die stekkerpluggen (16A) ook met elkaar kunnen communiceren en elkaars data kunnen doorzenden. Zo kan een omvangrijk Zigbee netwerk worden gevormd. De bijbehorende pc-software geeft inzicht in het exacte energieverbruik, de CO2-uitstoot en de energiekosten per apparaat, per stopcontact en per vertrek. De praktijk wijst uit dat hiermee tussen de 10 en 40 procent op de energierekening bespaard kan worden.
Ook waren er op de Energiebeurs veel aanbieders van draadloze centrale elektriciteitsmeters, die op industrieel niveau de basis leggen voor interessante analyses. De bewustwording dat met slim energiegebruik op basis van monitoring veel geld bespaard kan worden, is de laatste tijd snel aan het toenemen. Als je dan allerlei meters moet gaan bedraden en op computers moet aansluiten, dan werkt dat niet. Draadloos is hier dus de oplossing en die oplossingen vliegen ons inmiddels om de oren. Prima!

Je kunt heel ver gaan in automatisering, maar er is en blijft menselijke intelligentie nodig om bepaalde controles uit te voeren, zaken te analyseren, gegevens in te voeren, recepturen aan te passen en processen te optimaliseren. De mens hoeft daarvoor echter steeds minder fysiek aanwezig te zijn op de plek waar daadwerkelijk geproduceerd wordt. Besturen op afstand wordt dankzij flexibele communicatiemogelijkheden steeds makkelijker. Maar om te beginnen moet het proces goed ontworpen zijn. Ook daarvoor zijn er tegenwoordig interessante hulpmiddelen, zoals de Mobatec Modeller-software, waarmee we ook in ons Edulab werken. Mobatec Modeller is een pakket waarmee dynamische procesmodellen van chemische, fysische en biologische processen kunnen worden gemodelleerd. Die modellen kunnen vervolgens worden gebruikt voor onderzoek, simulatie en educatie. Met deze software kunnen zelfs grote dynamische procesmodellen van complete fabrieken gemodelleerd worden. Nadat het model gereed is, kan het getest en geoptimaliseerd worden met de simulatiefunctionaliteit die is ingebouwd in het pakket. Voor de studenten in ons Edulab biedt dit fantastische mogelijkheden om zonder gevaar te experimenteren. Vervolgens kan men gevonden oplossingen vertalen naar de praktijk om te kijken of dit inderdaad één-op-één werkt. Daarvoor hoeven studenten straks niet meer naar Veghel te komen, want we gaan ons volledige Edulab online zetten. Via internet kan men dan via beveiligde inlogcodes bepaalde delen van het lab aansturen, de besturing overnemen en zien wat er gebeurt via de camera’s die we er binnenkort ook gaan plaatsen. Net zoals steeds meer bruggen tegenwoordig op afstand worden bediend en er meer en meer onbemande, door camera’s bewaakte benzinestations verrijzen, zullen er ook steeds meer procesinstallaties en wellicht complete fabrieken komen die op afstand worden bestuurd. De schaarse deskundige operators kunnen daardoor veel meer systemen bewaken, en met intelligente softwaretools gerichte analyses en optimalisaties uitvoeren. Fabrieken worden daardoor ‘leaner & meaner’. Draadloos en ‘op afstand’ spelen daarbij een steeds grotere rol.

Hans van Wijk
Senior Consultant bij Actemium te Veghel
en Vice-voorzitter van de FEDA