Hans van Wijk

Hans van Wijk is van oorsprong een werktuigbouwkundig ingenieur maar al jaren werkzaam op het terrein van industriele automatisering en mechatronica. De laatste jaren werkzaam als Business Development manager bij een grote systeem integrator. Daar kijkt hij zowel naar de ontwikkelingen binnen de diverse marktsegmenten maar ook naar nieuwe technologieen die toegepast kunnen gaan worden. Hij verzorgt regelmatig presentaties en gastcolleges over diverse onderwerpen en zijn er een groot aantal artikelen van zijn hand gepubliceerd. Hij is alweer enige jaren de vice-voorzitter van de FEDA, de branchevereniging voor aandrijftechniek en automatiseren.

Als we het toch over sensoren gaan hebben, moet u beslist ook de FEDA-column en het artikel over de Gaia-satelliet lezen in het decembernummer van Machinebouw. Gaia wordt volgend jaar gelanceerd en gaat ons melkwegstelsel in beeld brengen. TNO ontwikkelt voor Gaia de voornamelijk uit siliciumcarbide geconstrueerde Basic Angle Monitoring Opto-Mechanical Assembly. Dat is het deel waarmee de basishoek van de twee spiegeltelescopen wordt gemeten met een nauwkeurigheid beter dan 0,5 microboogseconde over een waarnemingsperiode van 5 minuten. Dit komt overeen met een optisch padverschil van 1,5 picometer effectief. Let wel: 1 picometer is 10-12 m. De minuscule verschillen in de onderlinge spiegelhoek worden opgenomen in de software en verdisconteerd in de werkelijke meetwaarden van de posities van de hemellichamen. Het resultaat is dat Gaia de diameter van een menselijke haar kan meten op een afstand van 1.000 kilometer. Over nauwkeurige sensoren gesproken. Aan dat soort ‘sprookjes’ die waar blijken te zijn, zullen we maar moeten wennen. Want vorige maand was ik op de Tokyo Motorshow en behalve auto’s werden daar allerlei slimme oplossingen getoond waarin sensoren een zeer belangrijke rol spelen. Wat me vooral opviel, waren voorzieningen voor ouderen. Dat is niet verbazingwekkend als je weet dat Japan het grootste percentage honderdjarigen van de wereld telt. Naar schatting zijn dat er 40.000, terwijl de helft van de Japanse bevolking al ouder is dan 50. De vergrijzing is daar een stuk heftiger dan in Europa. Veel Japanse automerken spelen daar op in met op ouderen gerichte hulpmiddelen zoals kleine autootjes, rolstoeltakels die uit een dakkoffer komen, naar buiten draaiende stoelen, eenvoudige handbedieningen voor auto’s, et cetera.
Over de verzorging van al die ouderen maakt Japan zich ernstig zorgen. Vandaar dat Honda jaren geleden Asimo introduceerde. Asimo is een intelligente robot die bomvol sensoren, camera’s, motortjes, scharniertjes en geleidingen zit. Omdat micro-elektronica steeds kleiner wordt, kan er telkens meer rekenpower en opslagcapaciteit in Asimo gestopt worden. Ik heb die robot een paar jaar geleden gezien en was prettig verbaasd. Nu zag ik hem weer en hij danste gewoon als een soepel bewegend kind mee met de echte dansers op het Honda-podium. Ik zie die robot, zoals Honda al jaren geleden aankondigt, straks ook echt allerlei taken verrichten in het huishouden. Stofzuigen, thee zetten, de post uit de bus halen, een babbeltje met je maken, wie weet kan Asimo ook wel lekker koken. Natuurlijk kost ie nu nog een vermogen en is het meer een researchobject, maar als je zo’n robot in grotere aantallen zou kunnen gaan produceren, wordt het een heel ander verhaal. Neemt niet weg dat er nu al verschillende producten als spin-off van het Asimo-project op de markt zijn. Zo zijn er momenteel frames die gehandicapten of ouderen die moeilijk ter been zijn, om hun been kunnen gespen. In die frames zitten motortjes en sensoren die je bijvoorbeeld helpen bij het traplopen.
Een ander ontzettend leuk ding dat ik op de stand van Honda in Tokyo uit de deur van een auto getoverd zag worden, is de UX-3. U kent allemaal de Segway wel. De zelfstabiliserende ‘human transporter’ met twee wielen. Dat is een behoorlijk groot ding. Welnu, de UX-3 is ook zelfstabiliserend, neem je zo onder je arm mee en heeft ogenschijnlijk maar één wiel. Tot mijn verbazing zag ik Honda-medewerkers het ding rechtop zetten en los laten. Het bleef keurig staan. Toen ging er iemand op zitten en wat toen gebeurde was helemaal frappant. De UX-3 kan niet alleen voor- en achteruit rijden, maar ook zijwaarts. Onderin zit klaarblijkelijk een zwenkwiel of wellicht meerdere kleinere wieltjes of rollen. Dat moet ik nog uitzoeken. Op Youtube staan filmpjes waarop u de UX-3 heen en weer ziet rijden. In ieder geval kan zoiets niet zonder toepassing van meerdere smart sensoren, waarvan de meetwaarden supersnel worden verwerkt. Ik ben ook heel benieuwd wat we daar als industriële spin-off van gaan zien. In de vorm van nieuwe sensor- en analysesystemen voor de proceswereld bijvoorbeeld, waarmee we nog nauwkeuriger, efficiënter, sneller en zo mogelijk duurzamer kunnen produceren.
Het komende jaar wordt het jaar van de omwenteling. We hebben inmiddels geleerd dat we beter om moeten springen met energie, met grondstoffen en ons milieu. Door de crisis lagen de accenten tijdelijk even wat anders, maar nu zijn de blikken weer gericht op kwaliteit, flexibiliteit en duurzaamheid en daar zal nieuwe (sensor) technologie ons beslist een handje bij gaan helpen. Het komt wel weer goed en ik wens u dan ook een in alle opzichten productief en vooral probleemloos 2010.