Hans Harlé
	Hans Harlé is hoofdredacteur van Machinebouw en Process Control en werkt sinds zes jaar zelfstandig als technisch auteur en vertaler. Daarvoor werkte hij lange tijd in functies als projectingenieur, projectleider en producttrainer. Zijn werkgevers waren ingenieursbureaus en industriële productiebedrijven in de metaal- en bouwbranche.

In pakweg 25 jaar tijd zijn in Nederland veel staatsbedrijven geprivatiseerd. Eerst kwamen de postbezorging en telecom aan de beurt, later volgden de energiesector en het openbaar vervoer. Dat bedachten we niet helemaal zelf; het ging om afspraken die in EU-verband gemaakt waren.
Eén van de doelen was om de bedrijven te stimuleren efficiënter te gaan werken door ze directer verantwoordelijk te maken voor de financiële resultaten. Wel binnen de kaders van wat hun publieke taken toelieten, want de consument of ‘burger’ moet op bepaalde voorzieningen kunnen vertrouwen. Die opzet lijkt vrij goed geslaagd. De ex-overheidsorganisaties hebben veel gedaan aan organisatorische en technische vernieuwing en optimalisatie. Dat toch wat stoffige en ambtelijke tintje is er vandaag de dag echt wel af.
Een ander doel van de privatisering was een marktwerking die tot lagere prijzen zou leiden. Andere partijen mochten immers hetzelfde aanbieden, dus zou er nu geconcurreerd worden om de gunst van de klant. Dat is minder uit de verf gekomen. Concurrerende partijen gaan nogal eens samenwerken of nemen elkaar over, en een prijsdaling is zeker niet overal te zien.
In sommige sectoren, zoals het vervoer per rail, is die concurrentie er nooit echt gekomen. In het busvervoer wel, zelfs in vrij scherpe mate en soms gepaard gaand met onrust. Want wat gebeurt er met het personeel als de busmaatschappij bij de volgende openbare aanbesteding geen voortzetting wint?
Over bussen hebben we het ook in dit nummer van Process Control. Uiteraard zijn dat heel andere bussen, namelijk de systemen voor de gegevensuitwisseling in de industriële automatisering. We hebben op dat gebied een ruime keuze: Profibus, CANopen, Ethernet, AS-i, Foundation Fieldbus en ga nog maar even door. Elk ontstaan uit een bepaalde achtergrond, maar vanaf de oorspronkelijke hoofdtoepassing(en) doorgroeiend naar andere toepassingsgebieden.
Een vaste standaard is er niet; de systemen bestaan naast elkaar en soms ook met elkaar. Dat betekent enerzijds veel keuze om de optimale oplossing te kiezen. Anderzijds moeten de met elkaar te verbinden sensoren, besturingen en actuatoren wel meerdere veldbussystemen ondersteunen om niet te vaak buiten de boot te vallen. De fabrikanten ervan zijn dus genoodzaakt om aan te sluiten bij minimaal de meest gangbare systemen op hun markt.
In veldbussenland is de concurrentie in ieder geval springlevend. En dat zonder Europese afspraken.