Goed gekozen voedingsmiddelenslang is veel meer dan een flexibele verbinding | Anne Marijke Zwarts

Met slangen maak je verbindingen. Flexibele verbindingen welteverstaan. Iedere toepassing vraagt om een andere slang en koppeling. Geen proces binnen de voedingsmiddelenindustrie is hetzelfde. Het type slang dat je nodig hebt, hangt o.a. af van de werkdruk, temperatuur, de benodigde diameter, buigradius en het medium dat door de slang gaat.

Slang in plaats van RVS-leiding
Stel, je hebt een verbinding nodig van de ene vaste tank naar de andere, maar wilt deze tanks wel multi-inzetbaar houden. Dan pas je geen RVS-leidingen toe, maar ga je voor een slang. Operators kiezen ook vaak voor slangen op het moment dat ze aan de slag moeten met een specifiek stukje RVS-leiding. Een slang is dan een stuk handelbaarder en dus een beter alternatief voor die leiding.

Iedere toepassing vraagt om een andere slang en koppeling. Geen proces binnen de voedingsmiddelenindustrie is hetzelfde.

Slang als verbinding tussen vast en bewegend onderdeel
Naast slangen tussen vaste tanks zie ik nog vaker dat slangen in voedingsmiddelenprocessen een verbinding vormen tussen een vast en een bewegend onderdeel. Dit kan bij een laad/los-perron zijn waar vrachtwagens aan gekoppeld worden, maar ook van een tank naar een pomp of andersom. Bij deze applicaties vangt de slang de trillingen en bewegingen van de pomp op, zodat deze niet door resoneren in de rest van het proces.

Slang op bewegende procesonderdelen
Tenslotte worden slangen veel gebruikt op bewegende onderdelen in een proces. RVS heeft nou eenmaal het nadeel dat het niet heen en weer buigt. Een goed voorbeeld hiervan zag ik laatst in een mozzarellafabriek waar ik op bezoek was. De melk kwam hier binnen in een grote holding-tank. Vanuit deze opslagtank werd de melk verdeeld over ongeveer tien tanks. Precies bij deze tanks lag het probleem. Veel bedrijven maken de keuze om tanks conisch te laten toelopen richting de drain. Bij deze mozzarellaproducent zijn de bodems van de tank plat. En door die platte bodems, loopt de melk niet geheel weg op het moment dat de tanks geleegd worden. Om dit op te lossen heeft deze fabriek de tanks op een pneumatisch kantelsysteem gezet. Dit heeft als voordeel dat ze zichzelf compleet legen. Het nadeel is dat de koppeling van de tank naar de leiding flexibel moet zijn én tegen flink veel ‘geweld’ moet kunnen door de constante kleine buigradius waar ze ingedrukt worden.

Slangmishandeling
Voor dit bedrijf was de uitdaging dus niet het product of de reinigingsmethode, maar de set up van de applicatie. In eerste instantie had het mozzarellabedrijf een standaard slang toegepast die bijzonder geschikt is voor melk. Echter door de ‘mishandeling’ van deze slang in combinatie met het slangmateriaal vertoonde de slang in een mum van tijd scheuren. Dit waren niet alleen slijtageplekken die je aan de buitenkant zag, maar ook scheuren in de binnenlaag. Achter deze scheuren kunnen vuil en micro-organisme zich ophopen. En dat is binnen de voedingsmiddelenindustrie natuurlijk uit den boze. De mozzarellafabrikant moest daarom al na een zeer korte levensduur de slangen vervangen.

Voordelen juiste slangkeuze
Om dit probleem op te lossen is deze standaard melkslang uiteindelijk vervangen door een slang waarvan het overgrote deel uit silicone bestaat. De nieuwe siliconen slang heeft als voordeel dat deze de buigradius heeft die nodig is om de tanks te kunnen kantelen, zonder dat de slang hierdoor te zwaar wordt belast (dus geen slangmishandeling meer). Hier zie je meteen één van de sterke punten van silicone. Dit type slang heeft in dit productieproces een langere standtijd dan de eerder toegepaste melkslangen, wat ook uit duurzaamheidsoogpunt een mooie verbetering is ten opzichte van de oude situatie.

Bepalen slangeigenschappen
Wat bepaalt nu de eigenschappen van een slang? Hiervoor moet je kijken naar de lagen waaruit de slang is opgebouwd. Zo kan de binnenlaag ervoor zorgen dat de ene slang uitstekend tegen 96% alcohol kan en de andere bijzonder geschikt is voor bier. Door een bierslang kan perfect wort van 100 graden Celsius stromen (suikerrijke waterige oplossing, tussenproduct in de bereiding van bier, whisky, jenever en andere alcoholische dranken op basis van granen). Voor een melkslang zijn deze temperaturen helemaal niet van belang. Bij de ene applicatie moet een slang tegen drukken kunnen (dan kies je voor een synthetische gewoven laag), terwijl een andere applicatie weer met vacuümomstandigheden werkt (dan kies je een slang waarbij helix in de slang is verwerkt). Wanneer je met natrium hydroxide werkt, kun je beter weg blijven bij rubberen slanglagen en kiezen voor een polyfluor- of UPE-laag.

In het ene bedrijf liggen de slangen standaard vast op een plek. In andere gevallen is het onontkoombaar om slangen te verplaatsen en dus over de grond te slepen. Als de buitenlaag van de te verplaatsen slang stroef is, dan is het geen pretje voor de persoon die deze slangen door de fabriek moet sleuren (of gebruik de handige handle-tech om de slang te tillen en je rug te sparen).

Voordelen maatwerk slangen
Voor elke applicatie is er een oplossing. Helemaal als je slangen op maat kunt laten opbouwen uit verschillende lagen. Dan kun je diverse sterke eigenschappen combineren om zo tot een slang te komen die het allerbeste functioneert in jouw specifieke applicatie.

Maar weet je wat het allergrootste voordeel is van slangen die je laat vervaardigen afgestemd op jouw proces? Deze slangen zijn minder snel aan vervanging toe (dus kostentechnisch en qua duurzaamheid een goede keuze) , de operators werken er gemakkelijker mee en de risico’s voor je eindproduct verminderen significant. Zo’n slang is dus veel meer dan alleen een flexibele verbinding.