De communicatie met de GroenLinks fractie loopt wat stroefjes, als men eenmaal weet dat je ‘voor de industrie’ schrijft. Sterker nog, GL persvoorlichter Noortje Jacobs vroeg ons twee weken geleden doodleuk of we ‘journalisten’ waren, of ‘lobbyisten voor de industrie’. Daarna werden we vriendelijk verzocht de vragen schriftelijk voor te leggen. Hieronder vindt u een inmiddels omvangrijk geworden uitwisseling van vragen en antwoorden. Zelf vonden we het wat vermoeiend. Vooral omdat op de echt cruciale vragen ontwijkend of niet wordt gereageerd.

PC is Process Control, GL is GroenLinks.

PC: Je zegt dat 80% van de CO2-uitstoot in Nederland door het bedrijfsleven wordt veroorzaakt. Waar komt dat getal precies vandaan?

GL: Elk kwartaal brengt CBS een CO2-rapportage uit, het verschilt heel erg of het winter of zomer is, maar ruwweg komt ongeveer 80% van de uitstoot van bedrijven vandaan.

PC: Duidelijk, jullie tellen alle alle CO2-uitstoot, behalve die van huishoudens bij elkaar op. Dat er van de sector ‘energie, water en afvalbeheer’ ook een groot deel voor niet-bedrijven wordt uitgestoten, laat je dan buiten beschouwing?

Op deze laatste vraag hebben we ondanks meerdere pogingen tot contact, geen antwoord gekregen. Volgens GL is dus alle uitstoot, behalve die van huishoudens, te rekenen voor het conto van ‘de grote bedrijven’. Ook de sector transport (waar uw Golf en Avensis ook onder vallen) rekent GL voor het gemak mee met ‘de grote bedrijven’.

PC: Zowel DNB als CE Delft concluderen dat het effect van een CO2 heffing negatief is. Het kost banen (50.000) en de CO2-besparing is veel te klein: 1,1 Mton. Daar staat tegenover dat er al een Europese CO2-heffing ligt, die weliswaar langzaam op gang is gekomen, maar met het intrekken van ETS-rechten steeds effectiever wordt. De industrie is voorstander en zelfs aanjager van dit systeem. Zo stimuleer je innovatie, laat je de vervuiler betalen en houd je tegelijk een level playing field. Wat is daar mis mee?

GL: Dat zegt DNB helemaal niet, het ligt er heel erg aan wat je terugsluis is. Zie pagina 50 van het rapport “de prijs van transitie”. In de studie van CE Delft is geen rekening gehouden met de mogelijkheid om de heffingsopbrengsten aan te wenden om de concurrentiepositie van de industrie te verstevigen. Dat is allesbepalend voor de effecten van een CO2-belasting. EU-ETS is een heel goed systeem maar de prijs voor de uitstoot van CO2 is nu structureel te laag. Een grondige herziening van het emissiehandelssysteem is nodig om de Parijs-doelstelling te halen. Het aantal emissierechten dat in omloop is, is te hoog. Dit moet sneller omlaag (met 4% per jaar). Het percentage waarmee het overschot aan emissierechten elk jaar in de Marktstabiliteitsreserve belandt, moet blijvend omhoog. De nieuw ingevoerde mogelijkheid voor lidstaten om emissierechten te schrappen wordt verder uitgebreid. Bovendien krijgen veel bedrijven nog gratis emissierechten, dit jaar kregen 361 Nederlandse bedrijven ruim 42 miljoen emissierechten (met een totale dagwaarde van ca. 800 miljoen euro), zie https://www.emissieautoriteit.nl/actueel/nieuws/2019/02/05/nea-keert-42-mln-emissierechten

Daarnaast: het aantal banen in de ‘groene sector’ groeit ongelofelijk hard, het aantal technici is niet aan te slepen. Netto is het dus helemaal niet zo dat er banen verdwijnen.

Dat u het even weet. Als u bij Tata Steel zometeen wordt ontslagen, vindt GL het ‘netto helemaal niet zo erg’.

PC: Bij Het ETS-systeem komt ook nog eens een bonus-malus systeem waarbij innoverende bedrijven beloond worden en ‘vieze’ bedrijven bestraft worden. De rekening daarvan betalen de bedrijven zelf. Dat is toch veel veiliger? 

GL: Deze rekening komt pas achteraf en is kwetsbaar voor eindeloos tegenstribbelen door de bedrijven. Bovendien is het de vraag welke afspraken wordt gemaakt en of RVO hier de juiste kennis voor heeft. Een CO2-heffing is simpel en effectief. 

PC: Veel maatregelen die tot verduurzaming moeten leiden, functioneren alleen in industriële clusters. Het uitwisselen van warmte bijvoorbeeld heeft geen effect meer als de buurman van producent X moest verkassen naar het buitenland omdat de CO2-heffing niet te betalen was. Hoe zit dat dan?

GLHet is uiteraard niet de bedoeling van de CO2-belasting dat bedrijven verhuizen naar het buitenland, zie ook volgend antwoord.

PC: Van de 12 industriële grootverbruikers zijn er 10 in internationale handen. Denk je werkelijk dat die bedrijven in Nederland blijven als ze evenveel energiebelasting als de huishoudens moeten betalen? Of een CO2-heffing moeten afdragen, bovenop de ETS-taks?

GLNederlandse energie-intensieve bedrijven betalen relatief weinig belasting, zie dit rapport van PWC: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2018/05/29/vergelijking-van-gas-en-elektriciteitsprijzen-2017 De energiebelasting voor energie-intensieve bedrijven verhogen zorgt voor een beter level playing field. Bovendien bestaat het Nederlandse vestigingsklimaat uit meer dan de prijs voor CO2-uitstoot: we hebben in Nederland een innovatieve economie, een uitstekende rechtsstaat met weinig corruptie, een hoog opleidingsniveau, enz. Innovatieve, duurzame bedrijven zullen juist door een CO2-belasting (en de innovatie die dat oplevert door middel van een goede terugsluis) zich graag in Nederland willen vestigen.

PC: En dan zeg jij weer: dat (bovenstaande, red) wordt altijd als argument gebruikt, maar bedrijven vertrekken niet zomaar. En toch besloot Tata Steel onlangs z’n nieuwe Hisarna plant in India neer te zetten. Het zal nooit zo gezegd worden, maar ik zou ook geen nieuwe fabriek neerzetten in een land waar ze over een CO2-heffing spreken, ook al is die nieuwe plant state-of-the-art en zeer efficient: als je hem nieuw bouwt, kan je hem beter ergens neerzetten waar je zeker weet dat er geen CO2-taks komt.

GL: Zie vorige antwoord.

PC: Wat vind je er eigenlijk van dat Nederland in 2030 49% CO2 gaat reduceren, in plaats van de Europese 40% en dat het leeuwendeel van die uitstoot voor rekening van de industrie wordt genomen en dat alleen de onrendabele top van de benodigde investeren uit algemene middelen wordt betaald?

GLGL is blij dat het kabinet inzet op een Europees doel van 55%. Het tweede gedeelte van de vraag snap ik niet echt, maar GL vindt ook dat de opgave voor bijvoorbeeld de landbouwtafel veel te laag is. De elektriciteitstafel heeft trouwens ook heel veel voor z’n rekening genomen.

PC:  Dan zeg jij waarschijnlijk: Nederland loopt achter met verduurzamen. Van alle Europese landen heeft Nederland een relatief hoge CO2-uitstoot per hoofd. Waarop ik dan weer zeg: dat is niet gek. We hebben veel industrie per hoofd, maar van alle productie gaat 90% naar het buitenland. Als je kijkt naar de uitstoot per eenheid product is Nederland juist weer enorm vooruitstrevend. Dat toont toch haarfijn aan dat CO2-uitstoot een mondiale uitdaging is, al minder een Europese uitdaging, maar al helemaal geen nationale uitdaging kan zijn?

GLKlimaatverandering is een mondiale, Europese, nationale, provinciale, gemeentelijke en individuele uitdaging. Iedereen moet meewerken om de gigantische uitdaging die klimaatverandering biedt te trotseren. GL ziet daarom graag dat Nederland haar (historische) verantwoordelijkheid neemt. Nederland heeft in haar geschiedenis ruwweg evenveel uitgestoten als Indonesië, een land met 264 miljoen inwoners. Mali heeft in haar hele bestaan evenveel CO2 uitgestoten als de provincie Zuid-Holland in 1 jaar uitstoot. We hebben ontzettend veel kapitaal en kennis. Nederland is het  moreel verplicht om voorop te lopen in de strijd tegen klimaatverandering, maar het biedt ook ontzettend veel kansen voor de Nederlandse economie en werkgelegenheid. Lopen we niet voorop, dan missen we de boot. Zie bijvoorbeeld windmolens die voornamelijk in Denemarken worden gemaakt. Waarom zijn wij hier niet de nummer 1 in? Dat is echt een gemiste kans.