Shell Moerdijk (foto Shell).

De chemische industrie heeft na een jaar met verstoringen in de toeleveringsketen en vraaguitval door de coronacrisis de weg omhoog gevonden. Zo ziet de sector de afzet aan automotive verbeteren en aan de bouw verslechteren. Per saldo groeit de omvangrijke, vroegcyclische chemische industrie met 3 procent in 2021, meldt het Economisch Bureau van de ING. De VNCI herkent zich in het beeld.

De bij uitstek internationaal actieve chemiesector had in 2019 al last van de economische groeivertraging door de haperende economie en wereldhandel. Hier kwam de coronacrisis in 2020 achteraan, maar uiteindelijk bleef de impact beperkt tot een krimp van 1 procent.
Chemiebedrijven konden het hele jaar doordraaien. Naast vraaguitval bleek ook nieuwe vraag te ontstaan. Zo bleef de terugval in 2020 beperkt door extra vraag naar onder andere plastics (verpakkingsmateriaal) en hygiëneproducten, zoals desinfectiegel. De laatste maanden van het jaar zijn in de plus geëindigd en begin 2021 houdt de sector die lijn vast, waarmee een groei van 3 procent mogelijk is.

Gasverbruik neemt toe

Het Economisch Bureau keek ook naar het gasverbruik in de sector. De chemische industrie gebruikt immers veel gas en het verbruik is een indicatie voor de productieactiviteit in de chemie op korte termijn. Na een forse daling van ruim 15 procent in de eerste lockdown van april 2020 steeg het verbruik vanaf juni weer. Bovendien bleef de lijn – los van een kortstondige terugslag in november – per saldo stijgend tot in januari 2021. Dit wijst op aanhoudend productieherstel.

Grote onderlinge verschillen

Door verschillende portfolio’s en de diversiteit aan chemische producten zijn de onderlinge verschillen tussen bedrijven echter aanzienlijk. Dit blijkt bijvoorbeeld uit de verschillen tussen de concerns AkzoNobel en Bayer die totaal verschillende markten bedienen. Dit blijft volgens het Economisch Bureau door de ongelijke effecten van de coronacrisis ook in 2021 spelen. Waar de afzet van hygiëneproducten en verschillende kunststoffen voor verpakkingen, mondkapjes en medische hulpmiddelen op een hoger niveau blijft en de toelevering van plastics aan de auto-industrie herstel zal vertonen, kan de internationale vraag naar kunststof bouwmaterialen in 2021 nog onder druk komen.

Problemen petrochemie

De petrochemie staat er een stuk slechter voor. Zo zag de sector de productie in 2020 door lager brandstofverbruik en productieonderbreking met ruim 10 procent teruglopen. Dat blijkt onder meer uit recente cijfers van ExxonMobil. Het petrochemiebedrijf maakte deze week bekend in 2020 zijn eerste jaarverlies in zeker veertig jaar te hebben geleden. Zo resteerde onder de streep een min van 22,4 miljard dollar, doordat de bezittingen flink minder waard zijn geworden, meldt Trouw.

Olie- en gasprijzen gekelderd

De wereldwijde prijzen voor olie en gas kelderden hard na de uitbraak van het coronavirus. Doordat er veel minder werd gereisd en autogereden en ook de industrie tijdelijk minder hard draaide, was er ook minder vraag naar brandstoffen. ExxonMobil voerde als reactie op de coronacrisis voor miljarden euro’s aan kostenbesparingen door. Dat ging gepaard met een grote ontslagronde. In oktober kondigde het concern aan het wereldwijde personeelsbestand met 15 procent in te krimpen, waardoor ongeveer 14.000 banen verdwijnen.

Veel onzekerheden

Het Economisch Bureau benadrukt dat de onzekerheden met betrekking tot de maatregelen en de ontwikkeling van het coronavirus groot blijven. De onzekerheidsmarge rondom de ramingen in dit vooruitzicht is daardoor groter dan gebruikelijk. Haperende structurele groei en de klimaatopgave blijven een zorg voor de sector. Zo gaat de CO2-reductieopgave voor 2030 met de Europese Green Deal omhoog. Meer internationale afstemming is daarbij gunstig voor Nederlandse chemiebedrijven.

Elektrisch kraken

Een zorg is echter dat de investeringen onder druk blijven staan, terwijl fysieke investeringen, naast onderzoeksprogramma’s naar o.a. elektrisch kraken, nodig zijn om de vergroening in de chemie voort te stuwen en een concurrentievoorsprong te krijgen. Belangrijk hiervoor is dat grote initiatieven op het gebied van circulariteit (o.a. hergebruik van restgassen en plastics) en groene waterstof doorgang vinden. Tegelijkertijd zal de efficiëntieverbetering van de bestaande installaties door moeten gaan. Wat dat betreft is het vervangen van de fornuizen door Shell in Pernis volgens het Economisch Bureau een mooi voorbeeld voor de komende 5 jaar.

Lees hier de outlook van het ING Economisch Bureau