De functie van procesoperator is niet meer hetzelfde als tien jaar geleden. En over nog eens tien jaar ziet die er waarschijnlijk opnieuw anders uit. In de industrie, waar ontwikkelingen rondom big data, smart industry, maar ook predictive maintenance en safety/cybersecurity een grote rol spelen, kan het bijna niet anders dan dat de spil van de procesindustrie, de procesoperator, daar ook mee te maken heeft en krijgt. Arbeids en Organisatiepsycholoog Audrey Rost-Ernst en Senior Project Manager Edwin Langstraat, beiden werkzaam voor het STC, vertellen er meer over.

Wat is er de afgelopen jaren veranderd voor de procesoperator? Rost: “Onder andere de verschuiving van procesdata naar trends. Vroeger had je wel allerlei cijfers voor je neus, maar nu gaan we naar trendanalyse, monitoren van processen en de vraag is hoe je met die veelheid aan gebundelde informatie om moet gaan.”

Door die informatie goed aan te bieden en rekening te houden met situational awareness? Rost:”Ja, maar minstens zo belangrijk is de menselijke factor. Denk aan de ervaring van de procesoperator, de aanwezigheid van afleidingen, de mentale toestand van de operator en ook de bedrijfscultuur.”

Dus als je de vorige avond ruzie met je vrouw hebt gehad, moet je dat eigenlijk eerst met je collega’s bespreken? Rost: “Als jij afgeleid bent door iets wat er de vorige avond gebeurd is, kan het verstandig zijn dat je collega’s daarvan weten, zodat daar rekening mee gehouden kan worden. In feite is de reden van de afleiding niet eens relevant: het feit dat je bent afgeleid en wellicht onzeker bent over bepaalde handelingen die je vandaag moet verrichten, is alle reden om dat even met je collega’s te bespreken.”

Die bedrijfscultuur: moet en kan je daar ook op trainen? Rost: “Jazeker, dat doen we bij het STC. In Brielle hebben we een simulator waarin we de events kunnen creëren waar mensen op moeten gaan reageren. Dat kan dus concreet betekenen dat je bij een oefening ineens wordt afgeleid door bijvoorbeeld een manager die met een bezoeker binnen komt lopen en achter je oren over iets heel anders begint, terwijl jij met je werk bezig bent. Hoe zorg je er dan voor dat jij weer zonder afleiding verder kunt met je werk? We houden het wel altijd bij de praktijk. Het zijn geen zweverige cursussen.”

Wat gaat er nog meer veranderen voor de procesoperator? Langstraat: “De werkomgevingen gaan de komende tijd veranderen. We zien nu al dat ploegendiensten, die ooit tien man sterk waren, nu uit een man of zes bestaan. Dat wordt nog minder. Je bestuurt straks een fabriek met een man of drie. De field operator wordt bovendien straks breder inzetbaar. Die moet dan het een en ander van eerstelijns onderhoud weten. En zowel procesoperator als field operator hebben straks meer IT-skills. Verder zul je zien dat controlekamers steeds meer gecentraliseerd worden: één grote controlekamer bedient dan verschillende plants en in die kamer zitten maar een paar mensen. Juist dan is effectief communiceren belangrijker dan ooit.”

Lees het complete verhaal in Process Control 4, 2019