Tien actieagenda’s van de Nationale Technologiestrategie gepresenteerd

Tien actieagenda’s van de Nationale Technologiestrategie gepresenteerd

Nederland wil versnellen op tien sleuteltechnologieën die cruciaal zijn voor onze economie en onze weerbaarheid. Op maandag 26 januari 2026 zijn de tien actieagenda’s voor de Nationale Technologiestrategie (NTS) officieel gepresenteerd tijdens het high-level event Actieagenda’s voor de Nationale Technologiestrategie – Innovatie in actie voor onze toekomst, georganiseerd door de Kennis- en Innovatieagenda Sleuteltechnologieën (KIA ST). De Universiteit Twente (UT) is bij alle tien agenda’s betrokken. Als kennispartner, als opleider van talent en als ontwikkelaar van technologie die niet op de plank blijft liggen, maar wordt getest en toegepast in de praktijk.

Die brede betrokkenheid is geen toeval. De UT werkt al jaren aan onderzoek en innovatie op gebied van Gezondheid, Veiligheid, Klimaat en Chiptechnologie. In het NEMO Science Museum kwamen vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven, kennisinstellingen en de overheid samen om richting te geven aan de volgende fase van technologische innovatie in Nederland. De actieagenda’s van de Nationale Technologiestrategie bieden nu een nationaal kader om die samenwerking te versnellen en op te schalen.

Nederland technologisch sterker maken

De tien actieagenda’s zijn opgesteld ‘voor en door het veld’: meer dan duizend partijen droegen bij. Samen beschrijven ze hoe Nederland richting 2035 wil bouwen aan technologische doorbraken en nieuwe bedrijvigheid, via 53 grootschalige innovatieprogramma’s met een totale investering van ruim €14 miljard.

Naast inhoudelijke bijdragen was de UT ook betrokken bij de totstandkoming van de agenda’s. Arend Zomer droeg vanuit de UT en namens 4TU bij aan het kernteam van de Kennis- en Innovatieagenda Sleuteltechnologieën (KIA-ST). In dat kernteam werkte hij samen met TNO, NWO, het ministerie van Economische Zaken en Holland High Tech.

Zomer: “Als land moet je keuzes maken. Deze strategie brengt focus aan in technologieën die bepalend zijn voor onze toekomst. Maar ambities komen alleen van de grond als daar ook voldoende publieke en private middelen tegenover staan.”

Chips, cybersecurity en imaging

De UT levert kennis en technologie op alle tien NTS-actieagenda’s.

Daarmee helpt de Universiteit Twente Nederland om gerichte keuzes te maken in sleuteltechnologieën die bepalend zijn voor ons toekomstige verdienvermogen, onze veiligheid en onze maatschappelijke veerkracht. De actieagenda’s Semiconductor Technologies, Cybersecurity en Imaging Technologies zijn slechts drie voorbeelden.

Voor meer informatie over de eerste negen punten moet u de links volgen. Hier richten we ons op het agendapont Process Technologies.

Actieagenda Process Technologies including Process Intensification

De Actieagenda Procestechnologie richt zich op het versterken van het Nederlandse verdienvermogen, de strategische relevantie en het realiseren van de klimaat- en milieudoelstellingen door innovatie in procestechnologie. De agenda ondersteunt de concurrentiepositie van de industrie, de creatie van nieuwe waardeketens en bijbehorende werkgelegenheid. Om deze kansen te benutten zijn de juiste randvoorwaarden nodig voor investeringen en economische groei, zoals ook benadrukt in het Wennink-rapport. Dit vraagt om concurrerende elektriciteitsprijzen, versnelde vergunningverlening, geharmoniseerde Europese regelgeving, tijdig beschikbare en betaalbare infrastructuur, actieve vraagcreatie op EU-niveau en bescherming tegen dumping van buiten de EU. De kern van de agenda ligt in twee innovatieprogramma’s en een technologisch verdiepingsprogramma als basis voor circulaire waardeketens, waarmee Nederland de voorwaarden creëert om internationaal een leidende rol te vervullen.

Nederland wil en kan in 2035 een centrale rol spelen in de circulaire grondstoffenrotonde van Noordwest-Europa. Dit vereist de opbouw van strategische waardeketens voor duurzame koolstof en kritieke grondstoffen, zodat industrieën kunnen produceren met hernieuwbare en gerecyclede materialen. Het beoogde eindbeeld is een concurrerende, klimaatneutrale en milieuvriendelijke industrie die minder afhankelijk is van geopolitiek kwetsbare importstromen en tegelijkertijd nieuwe verdienmodellen en hoogwaardige werkgelegenheid en arbeidsproductiviteit creëert.

Innovatie-inspanningen richten zich onder andere op nieuwe voorbewerkingsstappen, omnivore reactoren, geëlektrificeerde scheidingsprocessen, AI-gestuurde design en optimalisatie en zero-liquid-discharge watercircuits. Daarnaast wordt in eerste instantie gewerkt aan recyclingroutes voor een vijftal kritieke grondstoffen en de inzet van alternatieve materialen. Dit vraagt om miljardeninvesteringen in R&D, pilots, demo’s, industriële om- en opbouw en opschaling van procestechnologie gericht op marktimplementatie, ondersteund door publiek-private samenwerking, slimme regelgeving en Europese verankering.

De Actieagenda draagt bij aan de creatie van duizenden banen in nieuwe waardeketens, stimuleert economische groei door export van technologie en producten, vergroot leveringszekerheid, versterkt onze strategische relevantie en levert een wezenlijke bijdrage aan klimaat- en milieudoelen. Zo blijft Nederland een koploper in duurzame procestechnologie voor de chemie en voedselproductie met een robuuste positie in een snel veranderende wereld.

Innovatieprogramma’s

Binnen deze Actieagenda zijn twee innovatieprogramma’s en één technologisch verdiepingsprogramma uitgewerkt die samen bijdragen aan de verduurzaming en strategische versterking van de procesindustrie. De programma’s richten zich op de Duurzame koolstofhub Noordwest-Europa, Kritieke grondstoffen en de Smart Process Accelerator. Hieronder wordt de inhoud per programma toegelicht.

Innovatieprogramma 1 | Duurzame koolstofhub Noordwest-Europa

Het innovatieprogramma Duurzame koolstofhub richt zich op het opzetten van geïntegreerde waardeketens voor circulaire en biogene koolstof in Noordwest-Europa. Het programma combineert ombouw van bestaande petrochemie met de opbouw van nieuwe chemische en biochemische routes, zodat fossiele grondstoffen worden vervangen door hernieuwbare en gerecyclede koolstofstromen. Doelen van het programma zijn onder meer:

  • Het realiseren van technologieën voor voorbewerking, conversie, nabehandeling van heterogene koolstofstromen, inclusief waterzuivering en -behandeling
  • Het opschalen van elektrificatie, procesintensificatie en AI-gestuurde optimalisatie
  • Het ontwikkelen van standaardisatie en systeemintegratie in clusters
  • Het creëren van nieuwe waardeketens en producten, inclusief bioplastics, eiwitten en circulaire polymeren

Het programma draagt hiermee bij aan een toekomstbestendige industrie, een robuust verdienvermogen, klimaatneutraliteit, milieudoelstellingen en circulariteit, terwijl geopolitieke afhankelijkheid afneemt.

Innovatieprogramma 2 | Kritieke grondstoffen

Dit programma richt zich op het ontwikkelen en opschalen van procestechnologie voor het terugwinnen, raffineren, recyclen en het ontwikkelen van alternatieven voor kritieke grondstoffen, zoals lithium, germanium, neodymium, vanadium en platinagroep metalen. Deze materialen zijn essentieel voor batterijen, windturbines, hightech en defensie, maar worden nu grotendeels geïmporteerd uit geopolitiek kwetsbare regio’s. Het innovatieprogramma Kritieke grondstoffen zet daarom in op:

  • Het ontwikkelen van technologieën zoals hydrometallurgie, kristallisatie, ionenuitwisseling en AI-gestuurde procesoptimalisatie
  • Het verminderen van afhankelijkheid van import door circulaire ketens en de ontwikkeling van alternatieve materialen
  • Het creëren van demonstratiefaciliteiten en pilots om technologieën naar commerciële schaal te brengen

Het programma vergroot de strategische relevantie en leveringszekerheid, verkleint geopolitieke risico’s en versterkt het verdienvermogen van Nederland. Het levert honderden miljoenen aan investeringen, nieuwe bedrijvigheid en duizenden banen op. Tegelijkertijd draagt het bij aan Europese klimaat- en circulariteitsdoelen door efficiënte recycling en gesloten watercircuits. Daarmee positioneert Nederland zich als kennisintensieve hub voor kritieke materialen en procestechnologie, met exportpotentieel en een robuuste rol in Europese waardeketens.

Technologisch verdiepingsprogramma 1 | Smart Process Accelerator

Het verdiepingsprogramma Smart Process Accelerator versnelt de ontwikkeling en toepassing van procestechnologie door digitalisering, AI en slimme ontwerpprincipes. Het programma richt zich op drie pijlers: design voor kosten, schaal en circulariteit, een pijler digitalisering en AI als ontwerpmotor, en ten derde de pijler opschaling en systeemintegratie. Doel is om processen vanaf de ontwerpfase te optimaliseren op kosten, energie- en grondstoffenefficiëntie en circulariteit. Binnen deze drie pijlers richt het programma zich op:

  • Het ontwikkelen van modulaire, gestandaardiseerde fabrieksconcepten voor snelle opschaling
  • Het toepassen van AI, digital twins en predictive modellen voor ontwerp, procesoptimalisatie en clusterintegratie
  • Het realiseren van zero-liquid-discharge watercircuits en flexibele, geëlektrificeerde processen
  • De creatie van open platforms voor digitale specificaties en virtuele standaardisatie.

Deze inzet verkort de time-to-market van nieuwe technologieën, verlaagt kosten en verhoogt de thermodynamische efficiëntie. Het programma versterkt het verdienvermogen door de export van digitale ontwerptools en modulaire fabrieksconcepten en draagt bij aan klimaatdoelen door energie- en grondstoffenefficiëntie. Tegelijkertijd maakt dit het ecosysteem aantrekkelijk voor investeringen en talent en positioneert Nederland zich als koploper in slimme, digitale procestechnologie.

 Samenwerking met bedrijfsleven

De actieagenda’s gaan niet alleen over onderzoek. Het doel is juist om innovaties sneller te ontwikkelen, te testen, op te schalen en te implementeren. Daarbij is samenwerking met het bedrijfsleven ontzettend belangrijk. Van start-ups en mkb tot grote industrie. De kennisbasis en samenwerkingen staan klaar. Nu is het zaak om tempo te maken.

 

GERELATEERDE ARTIKELENMEER VAN DEZE AUTEUR