Het klimaatakkoord: de stand van zaken

Op het moment van schrijven is de Tweede Kamer inmiddels uit gedebatteerd over het Voorstel op Hoofdlijnen tot het Klimaatakkoord en is de tweede ronde voor de klimaattafels aangebroken. Vooraf bleek dat er voor de industrie werd ingezet op een behoorlijk forse reductie. Hoe staan we er op dit moment voor? We vragen het VEMW-directeur Hans Grünfeld.

“Ik denk dat voor de industrie uit de eerste debatronde vooral relevant is gebleken dat de Kamer graag een stok achter de deur wil houden voor partijen die niet van plan zijn om hun CO2-uitstoot te reduceren. Voor het kwantificeren van de prijs van de uitstoot is het ETS-systeem geschikt gebleken, ondanks dat er sceptici zijn die meenden dat de prijs te laag bleef. We zien nu dat de ETS-tarieven behoorlijk zijn gestegen: de prijs is al boven de 20 euro per ton geweest. Het voorstel voor een BTW-achtige constructie is te complex en onuitvoerbaar: daar gaan we dus niet mee verder.”

Je hebt uiteraard geen glazen bol, maar wat denk je dat het klimaatakkoord de komende jaren gaat betekenen voor de industrie?

“Eén ding is heel duidelijk. De procesindustrie zal fors moeten gaan investeren. We hebben het vaak over de energietransitie, maar er zal ook complete industrietransitie gaan plaatsvinden. Sterker nog, zonder een succesvolle industrietransitie zal er ook geen energietransitie kunnen plaatsvinden. Er zal moeten worden geïnvesteerd in elektrificatie, in andere grondstoffen, in efficiency, in CCS/CCU, kortom, heel veel zaken die er uiteindelijk toe moeten leiden dat bedrijven anders gaan produceren. Niet alleen de processen veranderen, maar verschillende processen van bedrijven waar je nu nog nooit van gehoord hebt, zullen met elkaar moeten worden verweven. Dwarsverbanden dus.”

Die samenwerkingsverbanden zien we nu steeds vaker, maar het lijkt er op dat het vooral om grote bedrijven gaat die grondstoffen en reststromen uitwisselen. Wat nu als je een klein bedrijf hebt met beperkte investeringsmogelijkheden, maar wél met een hoog energieverbruik: besta je dan nog over tien jaar?

“Ja. Kijk, energie-intensieve activiteiten zullen in de toekomst waarschijnlijk energie-intensief blijven. Dat is simpelweg natuurkunde. Als je moleculen van elkaar wilt scheiden, kost dat energie. Toch zijn er mogelijkheden om zulke processen ook te verduurzamen, bijvoorbeeld door gebruik te maken van een andere energiedrager, door processen te veranderen, door meer circulair te werken. Dat kan ook in kleinere bedrijven. Het gaat niet om de energie-intensiteit, maar om CO2-uitstoot.”

Er wordt de laatste tijd ineens weer over kernenergie gesproken. Kan de industrie daar iets mee?

“In de eerste plaats is het belangrijk te beseffen dat op korte termijn kernenergie geen rol kan spelen, simpelweg omdat het bouwen van een centrale een jaar of vijftien kan kosten. Wel is het interessant om te kijken of er voor de periode daarna een rol is weggelegd voor kernenergie, omdat het een interessant alternatief voor wind op zee kan zijn. In de toekomst zullen we met een weersafhankelijke energievoorziening de behoefte krijgen aan flexibiliteit. Kernenergie zou daar een rol in kunnen spelen, mits je een centrale relatief snel kunt op- en afschakelen. Je moet dan dus denken aan meerdere flexibele eenheden, niet één grote centrale. Die kleine eenheden bestaan al wel, maar daar is nog weinig marktervaring mee.”

Is het niet aannemelijk dat we binnen vijftien jaar een andere energiedrager hebben gevonden, bijvoorbeeld waterstof?

“Dat kan, maar dat is niet zeker. Bovendien, het is slim om je kansen te spreiden. Je moet niet alles inzetten op waterstof. Of kernenergie een alternatief is, kun je nu nog niet zeggen, maar je moet het dus ook niet nu al uitsluiten.”

Resumerend, denk je dat industrie met vertrouwen naar de toekomst kan kijken, of moeten ze zich toch achter de oren krabben met de op handen zijnde industrietransitie?

“Die transitie gaat absoluut plaatsvinden en dat levert kansen op. De vraag is dus eigenlijk of de industrie die kansen weet te verzilveren. Of dat in Nederland gaat lukken, dat weet ik nog niet.”

 Lees het complete interview met de andere experts uit de industrie in Process Control 7, 2018