Politiek getouwtrek rondom ASML

ASML lijkt betrokken te zijn geraakt in de handelsoorlog tussen de VS en China. Hoewel de handelsoorlog tussen de twee grootheden het hoogtepunt gepasseerd lijkt te zijn door het ondertekenen van een nieuwe overeenkomst (ook het economisch bureau van ABN-AMRO gaat uit van een verbeterde handelsrelatie in 2021), lijkt het huidige politieke getouwtrek rondom ASML nog niet op een verbetering van de relatie tussen de twee landen.

Wat is er aan de hand? ASML, de bekendste leverancier van chipmachines, maakt als enige bedrijf ter wereld zogenaamde ‘extreme ultra violet’ (EUV) chipmachines. EUV-chipmachines zijn de toekomst voor de productie van chips. De 120 miljoen euro kostende machines maken het mogelijk om de modernste en meest geavanceerde chips te produceren.

Vanwege de hoge mate van vernuft van de EUV-chipmachines staan deze apparaten op het zogenaamde  ‘Wassenaar Arrangement’, een verdrag dat het exporteren van potentieel militair inzetbare technologie naar andere landen kan verbieden. Concreet betekent het dat ASML toestemming van het Ministerie van Buitenlandse Zaken nodig heeft om de EUV-machines naar het buitenland te exporteren.

En nu heeft China interesse in de nieuwe ASML-machines. Het land heeft een bloeiende chip-industrie en zou met de EUV-machines een economisch voordeel kunnen realiseren ten opzichte van andere chip-producerende landen. Waaronder ook Amerika, want ook daar worden chips geproduceerd. ASML heeft nog geen toestemming van MinBuZa, maar inmiddels hebben diverse vertegenwoordigers van landen zich al met de zaak bemoeid.

Zo meldde de Chinese ambassadeur Xu dat de handelsrelatie tussen Nederland en China onder druk zou kunnen komen te staan als er geen exportverbod voor de machines komt. Dat er nog geen toestemming voor de export is, heeft ongetwijfeld te maken met de opstelling van de Amerikanen. VS ambassadeur Pete Hoekstra vertelde in een interview met het FD dat de EUV-technologie ‘zeer gevoelige technologie’ is die ‘niet thuis hoort op bepaalde plaatsen’.

Minister Kaag heeft aangegeven zich niet onder druk te laten zetten door zowel de Chinezen als de Amerikanen. Het ministerie past de criteria van het Wassenaar Arrangement toe en maakt op basis daarvan een ‘eigen afweging’.